Main menu

Background

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း

Mon, 09/11/2023 - 14:33 -- journal_editor

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံတစ်ခုအတွင်း သာမက   ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးတွင်  ကူးလူးဆက်ဆံကာ ဘဏ္ဍာရေးပရောဒတ်များကို အပြန်အလှန် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိ ကြသည်။ ယင်းတို့အထဲတွင် ယူရိုဈေးကွက်သည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ ယူရိုဈေးကွက်ဟုဆို၍ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများမှ ထုတ် ဝေသည့် ယူရို ငွေကြေးဈေးကွက်နှင့် အမှတ်မမှားစေလိုပါ။ ယူရို ဈေးကွက်ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာ အရင်းအနှီးဈေးကွက်များတွင် သုံးစွဲသည့်  ယေဘူယျ  စကားလုံးတစ်လုံးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်ခုရှိ အစိုးရ (သို့မဟုတ်)ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် မိမိထုတ်ဝေသည့် ငွေချေး သက်သေခံလက်မှတ်တစ်ခုခုကို နိုင်ငံပြင်ပရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ သို့ သွားရောက်ထုတ်ဝေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ-နိုင်ငံ A သည် ငွေချေးစာချုပ် တစ်ခုကို နိုင်ငံ B တွင် သွားရောက်ထုတ်ဝေသည်ကို  Euro Bond ထုတ်ဝေသည်ဟုဆိုသည်။  ယင်းသို့  နိုင်ငံအချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထုတ်ဝေသည့် စနစ်ကို ၁၉၅၀ ခု စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလများတွင် စတင်ခဲ့ပါသည်။  အထူးသဖြင့်  ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် မိမိတို့ ရေနံရောင်းချရာမှ ရရှိသည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာများကို တစ်ချိန်ချိန်တွင် အမေ ရိကန်တို့က ထိန်းချုပ်လိုက်မည်ကို စိုးရိမ်လာရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဆိုဗီယက်သည် မိမိတို့၏ ဒေါ်လာငွေများကို အမေ ရိကန်ထိန်းချုပ်မှုမှ လွတ်ကင်းရာ ဥရောပနိုင်ငံများတွင် သွား ရောက် အပ်နှံထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 
ထို့အတူ  အမေရိကန်ဘဏ်များသည်လည်း  နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများသို့  ချေးငွေထုတ်ချေးမှု အကန့်အသတ်ရှိခြင်းနှင့် အတိုးနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များကြောင့် မိမိတို့၏ငွေများကို ဥရောပ ရှိ ၎င်းတို့၏  ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ ကြသည်။ အဆိုပါအကြောင်းများကြောင့် လန်ဒန်ဘဏ်များတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာအပ်နှံငွေများ တစ်ရှိန်ထိုးမြင့်တက်လာခဲ့ကာ ယူရိုဒေသဈေးကွက် မြင့်တက်ခဲ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် OPEC  နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ရေနံရောင်းရငွေများကို အမေရိကန် နိုင်ငံ ပြင်ပနိုင်ငံများတွင် အပ်နှံခဲ့ကြသည်။ လန်ဒန်တွင်သာမက ဖရင့်ဖတ်နှင့် ပဲရစ်မြို့များသည်လည်း  ဒေါ်လာအပ်နှံရေးဌာန များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပမြို့တော်များ ဒေါ်လာအပ်နှံငွေများ ဆွဲဆောင်ရာ  နေရာဖြစ်ရခြင်းမှာ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အာရှ နှင့်  အမေရိကတို့နှင့် လွယ်ကူစွာ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥရောပ၏ အခြားဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုမှာ အပ်နှံထား သည့် ငွေကြေးများအပေါ် စည်းမျဉ်းထိန်းကျောင်းမှု မပြုခြင်းနှင့်  တစ်ခါတစ်ရံ မြင့်မားသည့်အတိုးနှုန်း ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ 
ယူရိုငွေချေးစာချုပ်ဆိုသည်မှာ ြွေကးမြီစာချုပ်စာတမ်းများ ဖြစ်ပြီး  စတော့အိပ်ချိန်းများတွင် ကိုင်ဆောင်သူအမည်မပေါက်ဘဲBearer form ဖြင့်စာရင်းဝင်ထားသည့် ငွေချေးစာချုပ်များ ဖြစ် သည်။ ယင်းငွေချေးစာချုပ်များကို  နိုင်ငံပြင်ပတွင် သွားရောက် ထုတ်ဝေရောင်းချကြပြီး  ယင်းထုတ်ဝေရောင်းချသည့်  ငွေချေး စာချုပ်များသည် မူရင်းနိုင်ငံစည်းမျဉ်းထိန်းကျောင်းမှု ပြင်ပတွင် ရှိသည်။ ရရှိသည့်အတိုးငွေများသည်လည်း မိခင်နိုင်ငံ၏ ပင်ရင်း မှ ဖြတ်တောက်အခွန်များမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။ ဥပမာ - အမေ ရိကန်ကော်ပိုရေးရှင်းများမှ  ထုတ်ဝေသည့် ငွေချေးစာချုပ်များ သည် အမေရိကန် SEC  ၏ စည်းမျဉ်းထိန်းကျောင်းမှုကို ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို မရောင်း ဘဲ အခြားနိုင်ငံသို့သွားရောင်းပါကSEC  ၏ ထိန်းချုပ်မှုမှ ကင်း လွတ်သည့်သဘောဖြစ်သည်။ အဆိုပါဈေးကွက်များကို အပြည် ပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရင်းအနှီးဈေးကွက်အသင်း (International Capital Market Association, ICMAမှ ထိန်းချုပ်လေ့ရှိသည်။
ယူရိုငွေချေးစာချုပ်များကို နိုင်ငံစုံကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများ မှ ထုတ်ဝေလေ့ရှိပြီး အများအားဖြင့် ြွေကးမြီပေးဆပ်နိုင်မှုအဆင့် credit rating) မြင့်မားသည့်  အဖွဲ့များမှ ထုတ်ဝေလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ထုတ်ဝေသည့် ယူရိုငွေချေးစာချုပ်များကို နိုင်ငံတကာရှိ ဆင်ဒီကိတ်အဖွဲ့ကြီးများမှ တာဝန်ခံဖြန့်ချိ ((underwrite)လုပ်လေ့ ရှိသည်။ 
ယူရိုငွေချေးစာချုပ်များကို ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးစုံဖြင့် ထုတ်ဝေ နိုင်သည်။ အတိုးနှုန်းကို ပုံသေသတ်မှတ်ကာ တစ်နှစ် နှစ်ကြိမ်ပေး သည့် ငွေချေးစာချုပ်များ fixed-rate coupon bond)၊ အနာဂတ် တွင် စတော့အဖြစ်  ပြောင်းလဲနိုင်သည့် ငွေချေးစာချုပ်များ (convertible bond)၊ အတိုးပုံသေပေးမည့်အစား အရင်းကို လျှော့ နှုန်းဖြင့်ရောင်းသည့် ငွေချေးစာချုပ်များ(zero coupon bond)) နှင့် အတိုးနှုန်း အရှင်ပေးသည့် ငွေချေးစာချုပ်များ (floating bond)ကို ထုတ်ဝေကြသည်။ 
အမေရိကန်ဒေါ်လာဖြင့်ထုတ်ဝေသည့် ယူရိုငွေချေးစာချုပ် များကို Euro-Dollar Bond ဟုလည်းကောင်း၊ ဂျပန်ယန်းဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် ယူရိုငွေချေးစာချုပ်များကို  Euro-yen Bond ဟု လည်းကောင်း  ခေါ်ဆိုသည်။ အခြားငွေကြေးမျိုးစုံဖြင့်လည်း ထုတ်ဝေကြသည်။ ယင်းငွေချေးစာချုပ်များသည် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ သည့် လက်မှတ်များမဟုတ်တော့ဘဲ အီလက်ထရွန်နစ် စာရင်း ပြောင်းနည်းဖြင့်သာ ထုတ်ဝေလေ့ရှိကြသည်။ 
လန်ဒန်ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးကုမ္ပဏီကြီးများ ၏ လေးပုံတစ်ပုံသည် လန်ဒန်တွင် ရုံးခွဲများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၅၅၀ နှင့် ငွေချေးသက်သေခံ လက်မှတ် ကုမ္ပဏီ ၁၇၀ ခုတို့သည် လန်ဒန်တွင် ရုံးခွဲများဖွင့်လှစ် ထားကာ လန်ဒန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာရုံးခွဲ အများ ဆုံး အခြေချရာဒေသတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ လန်ဒန် နိုင်ငံခြားငွေ ကြေးဈေးကွက် (London Forex) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး တစ်ရက်ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၅၀ဝ ဘီလီယံကျော် အရောင်း အဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ လန်ဒန်ဈေးကွက်သည် ကမ္ဘာ့အိုတီစီ ဒီရီဗေးတစ်ဈေးကွက်များ၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် ဥရောပဒေသ အဖွဲ့ အစည်းအလိုက်  ရှယ်ယာရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ တစ်ဝက်ကျော်ကို သိမ်းပိုက်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် လန်ဒန်ဘဏ်အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းသည့်   အတိုးနှုန်း LIBOR)သည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်များ အကြား ကာလတိုချေးငွေများအတွက် ရည်ညွှန်းရသည့် စ