Background
၂၀၂၆ခုနှစ် သရက်သီးရာသီ စတင်ခဲ့ပါပြီ။ သရက်သီးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မတ်လနှောင်းပိုင်းမှ ဈေးကွက်စတင်ခဲ့ပြီး မိုးရာသီတစ်ခုလုံး သြဂုတ်လမှ စက်တင်ဘာလထိ ထုတ်လုပ်ရောင်းဝယ်ကြသည်။ သရက်သီးသည် အပူပိုင်းဒေသတွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည့် သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း စိုက်ပျိုးစားသုံးကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိလူသားတိုင်းသည် မိမိတို့ အသက်ရှင် ရပ်တည်နိုင်ရန် အဓိကအရေးပါသော စားသောက်ရေး၊ ဝတ်ဆင်ရေးနှင့် နေထိုင်ရေးတို့အတွက်သာမက အခြားလူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး စသည်တို့အတွက်ပါ အမျိုးမျိုးသော ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများကိုနေ့စဉ်သုံးစွဲနေကြရသော စားသုံးသူများ ဖြစ်ကြသည်။ စားသုံးသူများယုံကြည် စိတ်ချစွာဖြင့် စိတ်ချလက်ချသုံးစွဲနိုင်ရေးအလို့ငှာ ထုတ်ကုန်များ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုသည် အလွန် အရေးပါလှသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်အသီးသီးရှိ ရေမြေ သဘာဝရာသီဥတုပေါ်မူတည်၍ ပြည်တွင်းစားသုံး ရန်နှင့် ပြည်ပသို့တင်ပို့ရန် ဆန်၊ စပါး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ လယ်ယာကိုင်းကျွန်းသီးနှံ၊ သစ်သီးဝလံမျိုးစုံ၊ စားဖို ဆောင်သီးနှံ၊ ဟင်းသီး ဟင်းရွက်မျိုးစုံ၊ စက်မှုကုန် ကြမ်းသီးနှံ၊ နှစ်ရှည်သီးနှံ၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်း များ အမယ်များစွာ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ဈေးကွက်ဝင် သီဟိုဠ်ကိုလည်း စိုက်ပျိုးလျက်ရှိရာ သီဟိုဠ်ကို မူရင်းဒေသ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ဘရာဇီးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် စတင်စိုက်ပျိုး၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဖရိကန
မြန်မာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံထားသော နိုင်ငံ တစ် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူဦးရေအများစု၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၊ အလုပ် အကိုင်နှင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးတွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အရေးပါသော ကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေး–အစားအစာ (Agri-Food) ကဏ္ဍတွင် ဆန်၊ ပဲ၊ အစေ့အဆန်များ၊ သစ်သီးဝလံများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် များ၊ အသားငါးနှင့် အစားအစာထုတ်ကုန်များပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်သို့ ထုတ်ကုန်များ တင်ပို့နိုင်ရန်အတွက် အစားအသောက် ဘေးကင်းလုံခြုံရေး စံချိန်စံညွှန်းများ (Food Safety Standards)ကို ပြည့်မီဖြည့်ဆည်းပေးရန် လိုအပ်သည်။ ပို့ကုန်အဆင်သင့်ဖြစ်မှု ((Export Readiness)ကို ရရှိရန် အစားအသောက်ဘ
ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှုများ တိုးတက်လာ သည့်အတွက် ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှုသည် အရေးကြီးလျက်ရှိ သည်။ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကြောင့် နိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေးသည် ပိုမိုနီးကပ်လာသည်။ ယင်း အခြေအနေတွင် ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှုသည် အရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ထင်ရှားလာသည်။ ဘာသာစကားလေ့ လာခြင်းသည် မိမိ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသာမက လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင်လည်း အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရရှိစေသည်။
ယနေ့ခေတ် နေ့စဉ်လူမှုစီးပွားဘဝတွင် နေ့စဉ်နံနက် အိပ်ရာနိုးထချိန်မှ ညအိပ်စက်သည့် အချိန်အထိ နေ့တစ်နေ့၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု နယ်ပယ်တိုင်းတွင် မသုံးမဖြစ် လိုအပ် လျက်ရှိသည့် စားသောက်ကုန်၊ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူ အသုံးပြုနေကြရသည်။ အန္တရာယ်ရှိသည့် အစားအသောက်များ၊ လုံခြုံစိတ်ချ ရမှုမရှိသည့် ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် တိကျမှန်ကန် မှုမရှိသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ စသည့် ဆိုးကျိုးများနှင့် ရောဂါများ ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လူ့သက်တမ်းစေ့ နေထိုင်နိုင်စေရန်နှင့် မျှတသော ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိစေရန်အတွက် စားသုံးသူများ၏ အခြေခံ အခွင့်အရေးများကို ဥပဒေဖြင့် ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးရန် အလွန်အရေးကြီးလာသည်
သနပ်ခါးကို မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသ၊ ကျောက်စရစ်ကုန်းမြေညံ့၊ ရေရရှိရန် ခက်ခဲသည့် ဒေသများတွင် သဘာဝအလျောက် အလေ့ကျ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ သနပ်ခါး သည် ဆေဖက်ဝင်အပင်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ရှေးအစဉ်အဆက် မြန်မာ့မြေပေါက် သဘာဝအရင်းအမြစ်စစ် မြန်မာ့သနပ်ခါးသည် မြန်မာ့လူနေမှုတွင် အလှအပအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းသာမက တိုင်း ရင်းဆေးဆိုင်ရာ၊ လူ့အသုံးအဆောင်ဆိုင်ရာတွင် အသုံးဝင်လျက် ရှိရာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအောက်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်ပြီး ထင်ရှား သောဒေသများမှာ မကွေးတိုင်းဒေသ
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် ရှေး ယခင်ကပင် လယ်တွင်းကိုးခရိုင်တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဆည်၊မြောင်း၊ ကန်၊ချောင်းများတည်ရှိသောကြောင့် စိုက်ပျိုး ရေးလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ ခရိုင် အတွင်း အဓိကစိုက်ပျိုးသော သီးနှံများမှာ စပါး၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်၊ဝါ၊နနွင်း စသည့်သီးနှံများဖြစ်သည်။
ပဲပုပ်သည် နိုင်ငံတကာသုံး အစားအစာဖြစ်၍ ပဲပုပ်ကိုSoy- bean, Soja Bean, Soya Bean ဟု အမျိုးမျိုးခေါ်ကြသည်။ Fabaceaeမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး ပဲပုပ်၏ သိပ္ပံအမည်မှာGlycine max ဖြစ်သည်။ ပဲပုပ်သည် အရသာကောင်းပြီး စားသုံးမှုများပြားသော သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုမှတ်တမ်းများအရ ပဲပုပ်သည် ကမ္ဘာ့အရေးကြီးဆုံး သီးနှံ ၁၀ မျိုးအနက် အမှတ်စဉ်(၆)တွင်ချိတ် သော သီးနှံဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကမ္ဘာ့အရေးကြီးဆုံး သီးနှံ ၁၀ မျိုးမှာ ပြောင်း၊ ဂျုံ၊ ဆန်၊ အာလူး၊ ပီလောပီနံ၊ ပဲပုပ်၊ ကန်စွန်းဥ၊ နှံစား ပြောင်း၊ ဝဥနှင့် Plantains ခေါ် ချက်စားရသော ငှက်ပျောသီး တစ်မျိုးတို့ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
(ယခင်လမှအဆက်)