Background
မိတ္ထီလာခရိုင်အတွင်း ချဉ်မျှင် ရှည်ဝါအစိုက်များသော်လည်း မလှိုင် မြို့နယ်တွင်ဒေသမျိုးဖြစ်သည့် မလှိုင်ဝါ (ချည်မျှင်တို)ကိုလည်း စိုက်ပျိုးမှုရှိ ကြောင်းသိရသည်။ ယခုနှစ် ချည်မျှင် ရှည်ဝါ ၃၅၇၄၄ ဧကနှင့် ချဉ်မျှင်တိုဝါ ၄၁၁၄ဧက စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး တစ်ဧက အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် ချည်မျှင်ရှည်ဝါ မှာ ပိဿာ ၄၀ဝခန့်နှင့် ချည်မျှင်တိုဝါမှာ ပိဿာ ၁၀ဝ ထွက်ရှိကြောင်း သိရ သည်။
စိုက်ပျိုးရေးလောကတွင် နှမ်းသီးနှံသည် လူမျိုးဘာသာမရွေး စားသုံးကြသော ဆီထွက်သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်၍ အရေးပါသော သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှမ်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု အများဆုံးနိုင်ငံစာရင်းများထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံပါဝင်နေပြီး နှမ်းသီးနှံကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့် အပြင် တောင်ပေါ်ဒေသ အပူပိုင်းနေရာများတွင်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှမ်းသီးနှံ ကို ရာသီအလိုက် စိုက်ပျိုးကြပြီး မိုးနှမ်းကို မိုးဦးကျကာလ မေလနှင့် ဇွန်လတို့တွင် စိုက်ပျိုးပြီး ဆောင်းနှမ်းကို မိုးကုန်ကာလ စက်တင်ဘာလနှင့် အောက်တိုဘာလ တို့တွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကျောက်ဆည်ခရိုင် အတွင်းတွင် စပါး၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ကြက်သွန်နှင့် ငရုတ်သီးနှံများအပြင် ဈေးကွက်ဝယ်လို အားရှိပြီး လူတို့အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော အဝတ်အထည် များ ရက်လုပ်ရန်အတွက် ဝါသီးနှံကိုလည်း စိုက်ပျိုး လျက်ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်း မိုးနှောင်းဝါစိုက်ဧက ၄၀၉၃ စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ၈၇၅ ဧက ရိတ်သိမ်းပြီးစီးပြီဖြစ် ကြောင်း သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရ သည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် သီးနှံမျိုးစုံ အောင်မြင်ဖြစ် ထွန်းလျက်ရှိသည်။ ၎င်းသီးနှံများအနက် ဆောင်းငရုတ်သီးနှံကို ရွှေကြာအင်း၊ ထနောင်းကုန်း၊ သိုတန်ရွာများတွင် အများဆုံး စတင်စိုက်ပျိုးကြရှိသည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ပခုက္ကူခရိုင် ရေစကြိုမြို့နယ်အတွင်း ပခုက္ကူ-ရေစကြို ကားလမ်းဘေး ဝဲ/ယာရှိ မြေခဲတောင်၊ ကိုင်းမကျီး၊ ပခန်းကြီး၊ မြေဖြူ၊ ဂွေးချို၊ စည်သာ၊ ဆင်ချောင်း ကျေးရွာများတွင် ဇူလိုင်၊ သြဂုတ်လများတွင် စိုက်ပျိုးခဲ့သည့်ဝါသီးနှံများ လှိုင်လှိုင်ပေါ်ထွက်လာပြီဖြစ်သည်။
ဝါစိုက်တောင်သူသာမက ကျေးရွာနေ ပြည်သူများပါ ဝါစွတ် (ဝါကောက်) ရ၍ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိနေကြောင်း စည်သာကျေးရွာနေ ဝါစိုက်တောင်သူတစ်ဦး၏ ပြောပြချက်အရ သိရှိရသည်။
ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ နေပြည်တော်အတွင်း မိုးကောင်း ရေသောက်နှင့် နွေ စပါးစိုက်ပျိုးမှု မရှိသော လယ်မြေများတွင် မိုးစပါးရိတ်သိမ်းမှု အများဆုံးတွေ့ရှိရ သည်။ နွေစပါးစိုက်ပျိုးခဲ့သော လယ်မြေများတွင် စိုက်ပျိုးထားရှိမှုများသည်လည်း အနှံထွက်ရှိလာသည့် အနေအထားများကို တွေ့ရှိလာရသည်။ မိုးစပါးသစ် ထွက်ရှိ လာမှုအား အခြောက်ခံစက်ရှိ ဆန်စက်ကြီးများမှ ဝယ်ယူမှုအနေအထားကိုသာ တွေ့ရသည်။ တောင်သူများအနေဖြင့် ရိတြွေ်ခစက်ကျ(အစို)ဖြင့် ရောင်းချမှုများ နှင့် နေလှန်းအခြောက်ခံပြီး သိမ်းဆည်းနေမှုများကို တွေ့ရှိနေရသည်။
အောက်တိုဘာ နောက်ဆုံးပတ်က ဘုရင့်နောင်ကုန် စည်ဒိုင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကြက်သွန်ဖြူ ကြူကုတ်(ရှယ်) တစ်ပိဿာ ဈေးနှုန်းများမှာ ကျပ် ၁၀၅၀ဝ/၁၁၀ဝ၀ ၊ အောင် ပန်းထူး-၂ ကျပ် ၃၅၀ဝ၊ အောင်ပန်းထူး-၃ ကျပ် ၄၅၀ဝ၊ အောင်ပန်းထူး-၄ ကျပ် ၅၅၀ဝ၊ အောင်ပန်းထူး-၅ ကျပ် ၆၅၀ဝ၊ ကြက်သွန်နီ ဈေးနှုန်းများမှာ ဆိပ်ဖြူ(သစ်) ရှယ်
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ် များတွင် မိုးကြက်သွန် (ခေါ်) ဥစိုက် ကြက်သွန်နီနှင့် ဆောင်း ကြက်သွန်နီ(ခေါ်) အပင်စိုက်များကို နှစ်စဉ်မပျက် အများ အပြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ပြီး ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဆီထွက် သီးနှံများဖြစ်သည့် နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် နေကြာများကို ရာသီ အလိုက် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိ သည့်အပြင် ပခုက္ကူ ခရိုင်တွင်လည်း စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သော ကြက်သွန်နီကို ပခုက္ကူ၊ မြိုင်၊ ပေါက်၊ ရေစကြို၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။ ကြက်သွန်နီဈေးကွက်တွင်လည်း ဆိပ်ဖြူ ကြက်သွန်၊ ပခုက္ကူ ကြက်သွန်နှင့် ပေါ
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကန့်ဘလူခရိုင် ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆီထွက်သီးနှံများဖြစ်သည့် မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ကြက်ဆူနှင့် နေကြာသီးနှံတို့ကို စိုက်ပျိုး လျက်ရှိသည်။
နေကြာ
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ရမည်း သင်းခရိုင်အတွင်းဝါသီးနှံကို မိုးကြို၊ မိုးနှောင်းဝါဟူ၍ စိုက်ပျိုးကြရာ စက် တင်ဘာလတွင် မိုးကြိုဝါရာသီကုန်ပြီး မိုးဝါမှာလည်း အောက်တိုဘာလတွင် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
