Background
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတို့ အကြား လေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ဝန် ဆောင်မှုများကို မကြာမီ စတင်တော့မည်ဖြစ် ကြောင်း အာဖဂန်နစ္စတန်ဘက်မှ အဆင့်မြင့် အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားသည်ကို ကိုးကားပြီး ှုညိငေ ွှသိပေ သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက် တွင် ရေးသားဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့ အစီရင်ခံစာအရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ အီးယူနိုင်ငံများနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (ဗှနဗြ) သို့ ပို့ကုန်များ တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ဇန်နဝါရီလမှ အောက်တိုဘာလ ကာလအတွင်း န့ ဈေးကွက်သို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဒသမ ၂၁ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ ကုန်ပစ္စည်းများတင်ပို့ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်အလားတူ ကာလထက် ၁၇ ဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ ကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အော်ဂဲနစ်စားသောက်ကုန်ပစ္စည်း များကို အိန္ဒိယဈေးကွက်သို့ ချဲ့ထွင်သွားရန် ရည်မှန်းထား ကြောင်းနှင့် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် အာရှနိုင်ငံများကြား တတိယ အကြီးဆုံးဈေးကွက် နေရာရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကုန်သွယ် မှုအား ပိုမိုတိုးမြှင့်သွားရန်ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ဆန်တင်သွင်းမည့်အပေါ်ကောက်ခံသည့် အခွန်နှုန်း ထား ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း သတ်မှတ်ထားရှိခြင်းကို ယခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်အထိ သက် တမ်းတိုးခြင်းကို သမ္မတ မားကို့စ်က အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနန်းတော်မှ ထုတ်ပြန်ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၆၂ အရ Most Favored Nation – MFN နှုန်းထား in-quota နှင့် out-quota အတွက် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချပေးခဲ့ခြင်းသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ကုန်အထိ ဆက်လက် ထားရှိထားပေးမည်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း ရော်ဘာနှင့် ရော်ဘာသစ်များ တင်ပို့မှုမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၄၉ မီလီယံ ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ရော်ဘာဌာန၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ စက်တင်ဘာလထိ ရော်ဘာတန်ချိန်၂၆၀၅၄၇ တန် ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ချိန် ၈၁၀၁ တန် ၃ ဒသမ၂၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။
မက္ကဆီကိုအစိုးရသည် စားသုံးမှုလျှော့ချရန်နှင့် အဝ လွန်ခြင်းကို တိုက်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်စိတ် တစ်ပိုင်းအနေ ဖြင့် သကြားပါသော အချိုရည်များအပေါ် အခွန်တိုးကောက် ရန် တွန်းအားပေးလျက်ရှိသည်။ မက္ကဆီကို ကျန်းမာရေးအာ ဏာပိုင်များ၏အဆိုအရ နိုင်ငံသည် လူတစ်ဦးလျှင် သကြား ပါသော အချိုရည် ဂါလန် ၄၄ ဂါလန် နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ သောက် သုံးမှု မှတ်တမ်းရှိပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးနှုန်းထားများ ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ၃၈ဒသမ ၉ ရာခိုင်နှုန်း သည် အဝလွန်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ထက်တန်ဖိုး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းသော်လည်း ယခု နှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆန်တင်ပို့မှုသည် ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် တန်ချိန် ၇ ဒသမ ၅ သန်း ပြည့်မီနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေကြောင်း ထိုင်း နိုင်ငံ ဆန်တင်ပို့သူများအသင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ အသင်း၏ဂုဏ်ထူး ဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Chookiat Ophaswongse က ယခုနှစ်ဇန်နဝါရီမှ စက်တင်ဘာလထိတွင် ဆန်တန်ချိန် ၅ ဒသမ ၉ သန်း တင်ပို့ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် ပို့ကုန်ရည်မှန်းချက်ပြည့်မီရန် ယခုနှစ်၏ စတုတ္ထ သုံးလပတ်ကာလတွင် တစ်လလျှင်ပျမ်းမျှ တန်ချိန် ၅၀ဝ၀ဝ၀ ကျော် တင်ပို့ရန်လိုအပ်ကြောင်း ပြော ကြားခဲ့သည်။
ဘာစမာတီမဟုတ်သောဆန်များကို ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရာတွင် အကောက်ခွန် ဌာနထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရယူမီ ဆန်တင်ပို့မှု အရောင်းအဝယ်စာချုပ်များကို လယ်ယာ ထွက်ကုန်နှင့် ပြုပြင်ပြီး စားသောက်ကုန်များ တင်ပို့မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအာဏာပိုင် အဖွဲ့ (APEDA) ထံ၌ မဖြစ်မနေ မှတ်ပုံတင်ဆောင်ရွက်ရန် အိန္ဒိယအစိုးရက အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး စမတ်ဖုန်းတင်ပို့သည့် ဈေး ကွက်ဖြစ်သည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ စမတ်ဖုန်းတင်ပို့မှုသည် မေလက တင်ပို့ခဲ့သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ၂၉ ဘီလီယံမှ သြဂုတ်လတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၆၄ ဒသမ၈ သန်းသို့ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း ျွွှှု ၏ စက် တင်ဘာ ၂၂ ရက် အချက်အလက်များအရသိရသည်။
ကမ္ဘာ့စားသုံးဆီဈေးကွက်ခိုင်မာမှုနှင့် ရောင်းလိုအားအပိုင်း မရေရာမှုများ ရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် မလေးရှား စားအုန်းဆီကြမ်း (MPOC) ဈေးနှုန်းသည် မကြာမီကာလအတွင်း တစ်တန်လျှင် ရင်း ဂစ် ၄၂၀ဝ နှင့် ရင်းဂစ် ၄၅၀ဝ ကြားနှုန်းထားဖြင့် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု မလေးရှား စားအုန်းဆီကောင်စီ (MPOC) ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရကြောင်းThe Edge Malaysia သတင်း ဌာနက စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
